Với những ai đam mê đường mòn, giày leo núi trekking không chỉ là một món phụ kiện mà còn là người bạn đồng hành quyết định sự an toàn và thoải mái suốt hành trình. Mỗi kiểu địa hình – từ lối rừng ẩm ướt, dốc đá gồ ghề đến những cung đường bằng phẳng – lại đòi hỏi một đôi giày với đặc tính riêng. Chọn sai giày, bàn chân bạn dễ phồng rộp, đau nhức và mất sức chỉ sau vài giờ leo dốc. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chọn và giúp bạn hiểu bản chất của giày trekking, phân biệt từng loại và nắm được cách lựa chọn phù hợp với địa hình mình sắp chinh phục.
Giày trekking là gì? Vì sao khác giày thể thao thông thường
Giày trekking là dòng giày được thiết kế chuyên biệt cho việc di chuyển trên địa hình tự nhiên gồ ghề như núi đá, đường rừng, suối cạn hay đồi dốc. Nhìn qua, chúng có vẻ giống giày thể thao, nhưng cấu tạo bên trong lại khác biệt rõ rệt.
Điểm khác đầu tiên nằm ở đế giày. Đế của giày trekking thường dùng cao su cứng với các rãnh gai sâu (nhiều mẫu sử dụng đế Vibram) để bám chắc trên bề mặt trơn trượt, bùn đất và đá ẩm. Trong khi đó, giày thể thao thông thường có đế mềm, gai nông, tối ưu cho mặt sân phẳng chứ không phải địa hình lồi lõm.
Thứ hai là phần thân và mũi giày. Giày trekking gia cố mũi chống va đập, thân giày dày dặn và thường có lớp chống thấm (như Gore-Tex) giúp giữ chân khô ráo khi lội qua vũng nước hay đi dưới mưa. Lớp đế giữa cũng cứng hơn để bảo vệ lòng bàn chân khỏi sỏi đá nhọn.
Cuối cùng là độ bền và khả năng nâng đỡ. Một đôi giày tốt được làm để chịu tải trọng cơ thể cộng với balo nặng, đồng thời ổn định cổ chân trên đường dốc. Đây chính là lý do bạn không nên thay thế giày chuyên dụng bằng giày chạy bộ cho những chuyến đi dài ngày.
>> Xem thêm: Trekking là gì? Đi trekking có khó không, phù hợp với những ai?
Giày trekking cổ cao hay cổ thấp tốt hơn
Đây là băn khoăn phổ biến của người mới. Thực tế, không có loại nào “tốt hơn” tuyệt đối – tất cả phụ thuộc vào địa hình và nhu cầu.
Giày cổ cao (dạng boot) ôm trọn mắt cá chân, hỗ trợ cố định cổ chân và giảm nguy cơ lật cổ chân khi mang balo nặng hoặc đi trên địa hình hiểm trở, nhiều đá lởm chởm. Đổi lại, chúng nặng hơn, nóng hơn và cần thời gian làm quen lâu hơn.
Giày cổ thấp nhẹ nhàng, thoáng khí và linh hoạt, phù hợp với đường mòn dễ, chuyến đi trong ngày hoặc những ai đi nhanh, ưu tiên tốc độ. Nhược điểm là ít bảo vệ cổ chân và dễ lọt sỏi đá vào trong giày.
Ngoài ra còn có giày cổ lửng (mid-cut) – lựa chọn cân bằng giữa hai loại trên. Nếu bạn thường đi cung đường vừa phải, mang balo nhẹ, cổ lửng là điểm khởi đầu an toàn. Với các cung núi cao, đi nhiều ngày và tải nặng, hãy ưu tiên cổ cao.
Cách chọn giày trekking loại nào tốt
Nắm được cách chọn giày trekking phù hợp sẽ giúp bạn tránh lãng phí tiền vào đôi giày không dùng đến. Dưới đây là những tiêu chí quan trọng nhất cần cân nhắc.
Độ bám của đế là yếu tố sống còn: hãy chọn đế có rãnh gai sâu, cao su bám tốt trên đá ẩm và bùn. Khả năng chống nước và thoáng khí cũng cần cân đối theo vùng đi – nếu thường gặp mưa nhiều hoặc lội suối, lớp chống thấm rất đáng giá; ngược lại, ở vùng khô nóng thì nên ưu tiên chất liệu thoáng khí để chân không bị hầm.
Trọng lượng ảnh hưởng trực tiếp đến sức bền: giày càng nhẹ càng đỡ tốn sức, nhưng thường đánh đổi bằng độ bền và khả năng bảo vệ, nên hãy cân bằng theo độ dài chuyến đi. Về chất liệu, da thật bền và chống nước tốt nhưng nặng và lâu khô, còn vải tổng hợp nhẹ, nhanh khô nhưng kém bền hơn. Cuối cùng, giày phải ôm gót, rộng vừa ở mũi để ngón chân cử động thoải mái, phần đệm đủ êm để hấp thụ chấn động.
Điểm khác biệt giữa giày trekking nam và giày trekking nữ
Nhiều người nghĩ giày nam và nữ chỉ khác màu sắc, nhưng thực tế phom dáng được thiết kế theo đặc điểm bàn chân từng giới. Giày trekking nam thường có phom rộng và dài hơn, đế chắc chắn để chịu tải trọng cơ thể lớn hơn, tông màu trung tính. Trong khi đó, giày trekking nữ có gót thon hơn, lòng bàn chân hẹp, vòm chân cao hơn và trọng lượng nhẹ hơn để phù hợp với cấu trúc bàn chân nữ giới.
Nếu bạn là nữ nhưng bàn chân to bản, đôi khi thử một đôi giày trekking nam size nhỏ lại vừa hơn – và ngược lại. Điều quan trọng là chọn theo cảm giác vừa vặn thực tế của bàn chân, đừng cứng nhắc theo nhãn giới tính in trên hộp.
Cách chọn size và làm quen giày trước chuyến đi dài
Chọn đúng size quan trọng không kém việc chọn đúng loại giày. Một vài nguyên tắc giúp bạn hạn chế phồng rộp.
Hãy đo và thử giày vào buổi chiều tối, khi bàn chân đã giãn nở lớn nhất trong ngày, gần giống lúc bạn đã đi bộ nhiều giờ trên đường mòn. Nên chừa khoảng trống chừng một ngón tay (gần 1 cm) giữa ngón chân dài nhất và mũi giày, để khi xuống dốc ngón chân không bị dồn vào đầu giày gây bầm móng. Đừng quên mang đúng loại tất trekking bạn sẽ dùng khi thử, và thử cả hai chân vì chân người thường không đều nhau.
Sau khi mua, đừng mang giày mới toanh vào thẳng chuyến đi dài. Hãy “phá giày” bằng cách đi lại trong nhà, mang đi dạo hoặc leo cầu thang vài buổi để da giày mềm ra, ôm chân và bộc lộ sớm những điểm cọ xát. Cách làm quen này giúp bạn tránh cảnh đau chân giữa rừng khi không thể quay đầu.
Một số thương hiệu giày trekking phổ biến tại Việt Nam
Thị trường Việt Nam hiện có khá nhiều thương hiệu uy tín, dễ tìm ở các cửa hàng đồ phượt và sàn thương mại điện tử:
- Salomon: nổi tiếng với dòng giày nhẹ, bám tốt, phù hợp trekking tốc độ và chạy trail.
- Merrell: cân bằng giữa độ bền, độ êm và mức giá hợp lý, được nhiều người mới ưa chuộng.
- Columbia và The North Face: đa dạng mẫu mã, nhiều lựa chọn chống nước, phân phối chính hãng rộng khắp.
- Keen: nổi bật với phần mũi giày bảo vệ tốt, phom rộng thoải mái cho người bàn chân to.
- Hoka: đệm dày, êm chân, được ưa chuộng cho các cung đường dài.
- Decathlon (Quechua): mức giá dễ tiếp cận cho người mới bắt đầu, hệ thống cửa hàng phủ rộng.
Khi mua, bạn nên ưu tiên thử trực tiếp tại cửa hàng để cảm nhận độ vừa vặn, thay vì chỉ dựa vào đánh giá trực tuyến.
Cách bảo quản giày trekking sau mỗi chuyến đi
Bảo quản đúng cách giúp đôi giày bền hơn và giữ được khả năng chống nước, bám đường. Sau mỗi chuyến đi, hãy làm sạch bùn đất bám trên đế và thân giày bằng bàn chải mềm và nước, tránh để bùn khô ăn mòn chất liệu.
Phơi giày ở nơi thoáng, tránh ánh nắng gắt và không hơ trực tiếp gần lửa hay máy sấy nóng, vì nhiệt cao làm keo giày bong và da nứt; có thể nhét giấy báo vào trong để hút ẩm và giữ phom. Nên tháo lót giày và dây giày ra phơi riêng cho khô hẳn nhằm hạn chế mùi và nấm mốc.
Định kỳ xịt lại dung dịch chống thấm cho giày chống nước, đồng thời kiểm tra đế xem có bong tróc hay mòn gai không để kịp thời sửa hoặc thay. Cuối cùng, hãy cất giày nơi khô ráo, thoáng khí, tránh để lâu trong túi kín ẩm thấp.
Kết luận
Chọn giày leo núi trekking phù hợp là bước chuẩn bị nền tảng cho mọi hành trình an toàn và trọn vẹn. Hãy bắt đầu từ việc xác định địa hình và độ dài chuyến đi, rồi cân nhắc giữa cổ cao – cổ thấp, nắm vững cách chọn giày trekking theo các tiêu chí độ bám, chống nước, trọng lượng và độ vừa vặn. Đừng quên chọn đúng size, làm quen giày trước và bảo quản cẩn thận sau mỗi lần sử dụng. Dù bạn chọn giày trekking nam hay giày trekking nữ, một đôi giày hợp chân sẽ luôn là người bạn đáng tin trên mọi cung đường. Bạn cũng có thể tham khảo thêm nhiều kinh nghiệm đường mòn thực tế tại trailsrule.com.
Xem thêm các cung đường trekking nổi tiếng:
- Trekking Bạch Mộc Lương Tử (Kỳ Quan San)
- Xem lịch trình Fansipan trekking phổ biến
- Review địa điểm trekking Tà Năng – Phan Dũng